مصاحبه با سامان سیاه منصور (روانشناس تیم فوتبال کاکتوس)
در ادامه مجموعه مصاحبههای ما با اعضای تیم فوتبال کاکتوس، این بار گفتوگویی داشتیم با سامان سیاهمنصور، روانشناس ورزشی این تیم، تا بیشتر با نقش روانشناسی در فوتبال، خصوصاً در ردههای پایه، آشنا شویم و درباره اهمیت حمایت ذهنی از بازیکنان صحبت کنیم.
سؤال اول: لطفاً خودتان را معرفی بفرمایید و درباره نقشتان در تیم فوتبال کاکتوس توضیح بدهید.
عرض سلام دارم خدمت شما. من سامان سیاهمنصور هستم، روانشناس ورزشی، و به عنوان روانشناس تیم فوتبال کاکتوس در کنار بازیکنان حضور دارم.
روانشناسی ورزشی در تیمهای ورزشی، مخصوصاً فوتبال، چند نقش اصلی دارد: نقش حمایتی، آموزشی و مداخلهای. در واقع کنار بازیکنان هستیم تا به آنها کمک کنیم به بهترین عملکردشان نزدیک شوند.
در بخش آموزش، مهارتهای ذهنی مثل تمرکز، اعتماد به نفس، تابآوری و کنترل هیجان را به بازیکنان یاد میدهیم. اگر بازیکنی در جریان تمرین یا مسابقه دچار استرس یا اضطراب شود، ما وارد نقش مداخلهای میشویم تا شرایط ذهنیاش را به حالت ایدهآل برگردانیم. از طرفی همکاری نزدیکی با مربیان داریم تا فضای تمرین انگیزشی و سالمی برای بازیکنان ایجاد شود.
چقدر روانشناسی ورزشی در فوتبال ایران جدی گرفته میشود؟
روانشناسی ورزشی هنوز در ایران نوپاست و به جایگاه واقعیاش نرسیده، اما خوشبختانه در سطح تیمهای ملی، بهویژه در کمیته ملی المپیک، از روانشناسهای ورزشی استفاده میشود.
در ردههای پایه، بهخصوص در آکادمیها، اهمیت این حوزه روزبهروز بیشتر میشود. نکته مثبت تیم کاکتوس این است که از همان ابتدا روانشناس ورزشی را وارد سیستم کرده، که این تصمیم باعث همسطح شدنش با تیمهای حرفهایتر کشور شده است.
در مواجهه با بازیکنی که دچار افت روحی یا استرس شده، اولین قدم شما چیست؟
ابتدا سعی میکنیم عوامل ایجاد استرس یا افت روحی را شناسایی کنیم. با همدلی و گفتگو، کمک میکنیم بازیکن خودش شرایطش را بهتر درک کند.
در ادامه تکنیکها و آموزشهایی برای مدیریت اضطراب به او ارائه میدهیم تا بتواند آن شرایط را کنترل کند. مهم این است که تا زمانی که بازیکن به تعادل ذهنی برسد، در کنارش باشیم.
برای افزایش تمرکز و انگیزه بازیکنان چه برنامهای دارید؟
یکی از آموزشهای پایهای ما در تیم، آموزش مهارتهای ذهنی مثل تمرکز، اعتماد به نفس و انگیزه است.
این آموزشها به صورت ترکیبی از جلسات گروهی و تمرینات در کنار زمین انجام میشود. ما تلاش میکنیم همزمان با رشد فیزیکی بازیکنان، ذهنشان را هم برای شرایط حرفهای آماده کنیم.
اگر بازیکنی اعتماد به نفس پایینی داشته باشد، چه رویکردی دارید؟
اولین قدم، کمک به بازیکن برای شناسایی تواناییهای خودش است. وقتی بازیکن خودش را بهتر بشناسد، کمکم به تواناییهایش اعتماد پیدا میکند.
ما تمرینهایی برای تقویت اعتماد به نفس داریم و با آزمونها و بررسیهای تخصصی، این موضوع را پیگیری میکنیم. مهمترین نکته این است که بازیکن خودش را باور کند.
آیا با بازیکنانی که با نیمکتنشینی مشکل دارند جلسات اختصاصی برگزار میکنید؟
بله، قطعاً. ما جلسات مشاوره انفرادی داریم که یکی از موضوعات رایج آن، کنار آمدن با نیمکتنشینی است.
در این جلسات که کاملاً محرمانه هستند، سعی میکنیم دلیل واقعی ناراحتی بازیکن را پیدا کنیم و به او کمک کنیم شرایط را بپذیرد و رشد کند. گاهی مشکل فقط نیمکتنشینی نیست، بلکه ریشه در عوامل ذهنی یا ارتباطی دارد که باید بررسی و حل شود.
وقتی تیم در مسابقات سخت دچار شکست میشود، چطور با بازیکنان برخورد میکنید؟
یکی از نکاتی که همیشه به بازیکنان آموزش میدهیم این است که نتیجه فقط یک بخش از بازی است، نه همه آن.
پذیرش این واقعیت که ممکن است ببازیم، بخشی از حرفهای شدن است. ما تلاش میکنیم بازیکنان، چه در برد و چه در باخت، روی مهارتها و عملکرد خودشان تمرکز کنند، نه فقط روی نتیجه. این رویکرد کمک میکند بعد از باخت دچار افت شدید روحی نشوند.
و در پایان اگر جمعبندیای دارید، بفرمایید.
در پایان دوست دارم تأکید کنم که تیم فوتبال کاکتوس با داشتن مربیان متخصص و کادر حرفهای، یکی از اولین تیمهایی در خراسان است که به صورت جدی روانشناسی ورزشی را وارد ساختار خود کرده.
اینجا یک فضای ایمن برای رشد ذهنی و جسمی بازیکنان ایجاد شده و من خوشحالم که بخشی از این مسیر هستم. امیدوارم با ادامه این روند، کاکتوس بتواند بازیکنان حرفهای و موفقی را به فوتبال ایران معرفی کند.
